bitloos paardrijden petra mensink PMC bitloos hoofdstel cursus les

Bitloos Paardrijden

Kennisbank - Online Academy - Webshop PMC bitloos


Wervelkolomvrijheid

Wanneer wij met ons paard gaan rijden, dan is het essentieel dat het zadel aan een aantal criteria voldoet. We willen immers niet dat het zadel bij het paard ergens drukt, knelt, wrijft, schuurt, klappert, pijn doet, spanning, stress, angst, wondjes, irritatie of atrofie veroorzaakt. Terwijl wij als ruiter comfortabel willen zitten, moet ook het paard ontspannen en comfortabel zijn bewegingen kunnen maken en de gevraagde oefeningen ongehinderd kunnen uitvoeren.

Eťn van de criteria waar een zadel aan moet voldoen, is de wervelkolomvrijheid; optimale vrije ruimte voor de schoft en ruggengraat. Zowel boven als aan weerszijden van de wervelkolom moet voldoende vrije ruimte zijn, zodat er tijdens het rijden geen drukking ontstaat op het wervellichaam, de dwarsuitsteeksels en het spinaaluitsteeksel.

In dit blog kijken we naar:

  • wat er voor nodig is om de wervelkolomvrijheid te creŽren en te waarborgen (drukverdeler)
  • een arm bespierde paardenrug
  • een redelijk goed bespierde paardenrug

wervelkolom paard drukverdeling

Drukverdeler

Wat nodig is om wervelkolomvrijheid te creŽren en te waarborgen, is een drukverdeler. Een drukverdeler zit in en/of onder het zadel en is van stug materiaal. Alleen stugge materialen verdelen druk. Denk maar eens aan het verschil wanneer je op mul zand een plank legt en op de plank gaat staan, en wanneer je op mul zand een strandmat legt en op de strandmat gaat staan; bij welke van deze twee materialen zakken je voeten door tot in het zand? De plank is dus een goede drukverdeler en de strandmat niet.

Van een boomzadel zijn de boom en de kussens de drukverdeler. Van een flexibele zadel zijn dat de zadelbasis en de kussens/panelen. En bij een boomloos zadel is dit zeer merk-afhankelijk de zadelbasis in combinatie met een pad met inlagen, variŽrend van geen tot enigszins drukverdeler.

Naast het materiaal speelt ook het oppervlak en de dikte van de drukverdeler een rol. Het oppervlak mag zo groot zijn als de conformatie van de paardenrug toelaat; meer hierover kun je lezen in mijn artikel De paardenrug.
De benodigde dikte is afhankelijk van de rugbespiering van het paard en het ruitergewicht (dit laatste is bij boomzadels minder van toepassing). Hoe minder de bespiering is, hoe hoger de wervelkolom ten opzichte van de ribbenkast ligt, hoe groter de afstand is die overbrugt moet worden, hoe dikker de drukverdeler moet zijn. Bij een hoog ruitergewicht geldt dit nog eens extra.

Ter illustratie staan hieronder foto's van de rug van een arm bespierd paard en van een redelijk goed bespierd paard. Als je de rug en de wervelkolom op deze manier bekijkt, dan kun je al vrij snel concluderen welk type zadel geschikt en ongeschikt is voor je paard (boom, flexibel of boomloos).

Arm bespierde rug

De liniaal heb ik horizontaal op de ruggengraat gelegd en je ziet dat de afstand tussen de wervels en de ribben vrij groot is.

wervelkolom paard drukverdeling

Met mijn hand zet ik wat druk op de rug, waardoor de afstand nog groter wordt.

wervelkolom paard drukverdeling

Nu druk ik nog iets harder. Je kunt je voorstellen dat ik met mijn vingers nooit zoveel kracht kan zetten als een compleet ruitergewicht.

wervelkolom paard drukverdeling

Nu zet ik de liniaal naast de ruggengraat en geef zachtjes druk. Vlak naast de ruggengraat is er nu al een afstand van bijna 4 cm. Met een ruitergewicht op de rug wordt de afstand nog groter. Voor dit paard is een drukverdeler nodig van minstens 6 cm dik.

wervelkolom paard drukverdeling

Een boomloos zadel is voor een paard als deze een absolute no-go, aangezien deze 6 cm dikte met inlagen nooit gehaald kan worden. Een flexibel zadel zal samen met een drukverdelend pad prima volstaan, en ook een boomzadel is een goede optie.

Redelijk goed bespierde rug

De liniaal heb ik horizontaal op de ruggengraat gelegd en je ziet dat de afstand tussen de wervels en de ribben vrij klein is.

wervelkolom paard drukverdeling

Vervolgens zet ik met mijn hand wat druk op de rug, waardoor er een kleine afstand te zien is.

wervelkolom paard drukverdeling

Nu zet ik de liniaal naast de ruggengraat en geef zachtjes druk. Vlak naast de ruggengraat is er een afstand van 0,5 cm. Met een ruitergewicht op de rug wordt de afstand nog groter. Voor dit paard is een drukverdeler nodig van minstens 2,5 cm dik.

wervelkolom paard drukverdeling

Of een boomloos zadel voor een paard als deze geschikt is, is afhankelijk van de ruglengte van het paard (dragend oppervlak) en het ruitergewicht. Een flexibel zadel en een boomzadel zijn beide een goede optie.

Voor een goed bespierd paard, waarbij de ruggengraat gelijk ligt aan de naastgelegen bespiering, is een boomloos zadel een optie, afhankelijk van het merk (wel of geen stugge zadelbasis) en de soort inlagen die gebruikt worden.

Nu hebben we gekeken naar de hoogte van de wervelkolom en of de spinaaluitsteeksels tijdens het rijden wel optimaal vrij blijven liggen. Belangrijk is ook te kijken naar de breedte van de wervels. Het kanaal tussen de kussens, panelen of inlagen moet voldoende breed zijn voor het paard, zodat er geen drukking komt op de dwarsuitsteeksels. Bij een boomzadel en sommige flexibele zadels is het kanaal een vast gegeven en voor de meeste paarden breed genoeg. Bij andere flexibele zadels zoals Freeform en Trekker zijn de panelen in de breedte verstelbaar, dus aanpasbaar aan de conformatie van het paard.
Of zowel de hoogte als de breedte van het kussenkanaal optimale wervelkolomvrijheid biedt voor het betreffende paard, is uitsluitend door een derde persoon (een opgeleid zadelpasser) te beoordelen met de ruiter in het zadel, zowel voor als tijdens als na het rijden.

Wil je meer weten over drukverdeling bij zadels, lees dan mijn blog Druk bij paardrijden.
Ook mijn blog De paardenrug zal je veel inzicht geven.

Wanneer je op zoek bent naar een zadel, schakel dan altijd een kundig zadelpasser of zadelconsulent in, die kijkt, voelt en observeert, en gedegen kennis heeft van de anatomie van het paard. Mocht je paard wat armere rugbespiering hebben, houd dit artikel dan in gedachten en neem een beslissing ten behoeve van het welzijn en welbevinden van je paard.

Hulp en advies

Heb je na het lezen van dit blog interesse in een controle van je zadel en je hoofdstel? Lees dan wat ik voor jou en je paard kan betekenen met een zadel/hoofdstel fitting.

zadelcheck zadelpasservice bitloos hoofstel fitting

Gerelateerde blogs


Wervelkolomvrijheid is een blog van Bitloos Paardrijden.
Auteur: Petra Mensink, d.d. 15 april 2015.
Copyright ©2015 Bitloos Paardrijden, all rights reserved.

Wil je beginnen met bitloos paardrijden en heb je allerlei vragen, twijfels en zorgen over de rem, het stuur en controle? En wil je graag zonder bit heerlijk ontspannen en in wederzijds vertrouwen genieten van jullie buitenritten? Maak dan een goede start met de Bitloos Paardrijden starterskit! Klik op de button en ontdek hoe jij de beste start kunt maken en jouw paard nooit meer een bit in hoeft!
bitloos