bitloos paardrijden petra mensink PMC bitloos hoofdstel cursus les

Bitloos Paardrijden

Artikelen & blogs - Onderzoeken - Overig leesvoer


Bit en bitloos in de reglementen

Een samenvatting van wat in de reglementen staat over het harnachement/optoming ten aanzien van het bit in de disciplines dressuur, springen, eventing, endurance, western, reining, trec, voltige, mennen, aangespannen sport en ruiter- en koetsiersexamen.

Dressuur

Uit het Wedstrijdreglement Dressuur 2021:
Artikel 147 - Dressuurproeven bitloos rijden (pagina 20)
Het bitloos rijden van dressuurproeven is mogelijk t/m de klasse ZZ-Licht dressuur voor zowel paarden als pony’s. Vanaf de klasse ZZ-Zwaar is het alléén mogelijk om buiten mededinging (HC) bitloosdeel te nemen.
De volgende bitloze optomingen zijn toegestaan:

  • de sidepull
  • het kingekruiste bitloos hoofdstel
  • het kaakgekruiste bitloos hoofdstel
  • regulier toegestaan hoofdstel zonder bit waarbij de teugels direct aan de neusriem worden bevestigd.

Het hoofdstel moet van leer of een daarop lijkend materiaal zijn waarbij de neusriem een minimale breedte van 2 cm heeft. Er mag zich geen metalen kern in de neusriem bevinden. Bij het gebruik van een kin- of kaakgekruist hoofdstel moet wanneer er gebruik gemaakt wordt van koorden, deze een minimale diameter van 6 mm hebben.
De omschrijving van de diverse onderdelen van de individuele dressuurproeven, eventueel met de daarbij behorende toelichting en de daarin opgenomen bepalingen in bijlage 6, zijn van toepassing met uitzondering van het volgende:
- onder aanleuning zoals beschreven in het scala van africhting wordt in de dressuurproeven bitloosrijden verstaan het lichte contact op de teugels met het paard en de hoofd/halshouding van het paard.

Conclusie dressuur

Bitloos dressuur is toegestaan t/m de klasse ZZ-Licht.



Vóor 1 april 2010 zagen de dressuurreglementen er geheel anders uit en was bitloos dressuur onder geen beding toegestaan.

Update 12 november 2008: In de Notitie Welzijn - genaamd "Sleutelrol voor welzijn" - van de KNHS d.d. 30 oktober 2008 wordt de aanbeveling gedaan om het bitloos rijden van dressuurproeven reglementair toe te staan. In het Plan van Aanpak Welzijn in de sector Paardenhouderij van januari 2009 staat dat de KNHS wedstrijden gaat uitschrijven die uitsluitend bestemd zijn voor combinaties zonder bit. Er komt dus een mogelijkheid om bitloos aan officiële wedstrijden deel te nemen, ookal is dit (nog) gescheiden van de wedstrijden met bit.

Update 13 januari 2009: In het Plan van Aanpak Welzijn in de sector Paardenhouderij, dat op 13 januari 2009 aangeboden is aan minister Verburg van LNV, staat: "De KNHS gaat wedstrijden uitschrijven, die uitsluitend bestemd zijn voor combinaties zonder bit." Per wanneer dit gaat gebeuren, is nog niet bekend.

Update 25 april 2009: De KNHS bekijkt of bitloze optomingen toegestaan kunnen worden in de wedstrijdring. Op 1 april 2010 neemt de KNHS regels op over het rijden zonder bit op wedstrijden. Momenteel is het in alle takken van de sport, met uitzondering van de springsport en de endurance, nog niet toegestaan om bitloos te rijden op wedstrijden. Ook organiseert de KNHS dit jaar een testwedstrijd voor bitloos rijden.

Update 9 juni 2009: Op vrijdag 10 juli organiseert de KNHS in Ermelo een proefwedstrijd voor dressuurruiters die bitloos willen rijden op wedstrijden. De KNHS biedt bitloze combinaties de mogelijkheid om te starten in alle dressuurklassen van de breedtesport, dus vanaf de B tot en met de Z2. De KNHS wil de ervaringen van de pilotwedstrijd gebruiken om te bepalen op welke wijze het bitloos dressuurrijden ingepast wordt in de KNHS-wedstrijdreglementen per 1 april 2010.

Update 16 juli 2009: De KNHS werkgroep bitloos rijden heeft de eerste resultaten van de proefwedstrijd die afgelopen vrijdag in Ermelo werd verreden, in kaart gebracht. De KNHS streeft er naar in april 2010 de reglementen dressuur, zoals iedere drie jaar gebeurt, aan te passen. Bitloos rijden in de dressuursport zal deel uitmaken van die vernieuwingen.

Update 4 december 2009: Er ligt een voorstel ter goedkeuring bij de Ledenraad van de KNHS om het mogelijk te maken per 1 april 2010 dressuurproeven bitloos te rijden in de klassen B t/m L2. Tijdens reguliere wedstrijden zullen aparte rubrieken bitloos worden georganiseerd, waarbij deze rubrieken beoordeeld worden door reguliere juryleden met de bevoegdheid bitloos. De winstpunten zullen apart door de KNHS bijgehouden worden.

Update 18 januari 2010: De Ledenraad van de KNHS is akkoord gegaan met de wijzigingsvoorstellen in het Disciplinereglement Dressuur. Hiermee is het bitloos rijden van dressuurproeven t/m de klasse L2 in aparte rubrieken, binnen de reglementen van de KNHS, vanaf 1 april 2010 een feit. De KNHS is momenteel bezig met het samenstellen van lesmateriaal voor de opleiding voor juryleden voor de module bitloos, die half maart gaat plaatsvinden. Begin januari hebben zich vijftien juryleden voor deze bijscholing aangemeld.

Update 21 januari 2010: De Ledenraad van de KNHS heeft 14 januari ingestemd met het voorstel dat per 1 april 2010 dressuurproeven bitloos gereden mogen worden. Hiermee is de KNHS na Zuid-Afrika de tweede nationale federatie die het bitloos rijden in dressuurproeven toestaat. Wedstrijdorganisaties kunnen op KNHS-wedstrijden rubrieken dressuurproeven bitloos rijden gaan uitschrijven in de klassen B t/m L2 dressuur.
Het bitloos rijden van dressuurproeven is mogelijk t/m de klasse L2 dressuur voor zowel paarden- als ponycombinaties in aparte hiervoor uitgeschreven rubrieken. Vanaf de klasse M1 is het alléén mogelijk om buiten mededinging (HC) bitloos deel te nemen aan de reguliere rubrieken. Wedstrijdorganisaties kunnen rubrieken dressuurproeven bitloos rijden uitschrijven t/m de klasse L2. De rubrieken dienen vermeld te worden in het vraagprogramma van de wedstrijd. De proeven komen voor puntenregistratie in aanmerking zoals in de reguliere klassen B t/m L2. Voor rubrieken dressuurproeven bitloos rijden gelden dezelfde reglementaire bepalingen als voor de reguliere wedstrijdklassen met uitzondering van de volgende bepalingen: De rubrieken dienen te worden beoordeeld door hiervoor bevoegde juryleden.

Update januari 2014: Het bitloos rijden van dressuurproeven is mogelijk t/m de klasse L2 dressuur voor zowel paarden- als ponycombinaties. Vanaf de klasse M1 is het alléén mogelijk om buiten mededinging (HC) bitloos deel te nemen aan de reguliere rubrieken. Dit houdt in dat de speciale bitloze rubrieken zijn afgeschaft en dat iedere bitloze combinatie gewoon tussen de bitcombinaties kan deelnemen.

Update januari 2016: Per 1 april 2016 is het bitloos rijden op KNHS-dressuurwedstrijden mogelijk t/m de klasse M2.

Update januari 2021: Per 1 april 2021 is het bitloos rijden op KNHS-dressuurwedstrijden mogelijk t/m de klasse ZZ-Licht.

Springen

Uit het Disciplinereglement Springen - versie 2009-1:
Artikel 257 – Harnachement en hulpmiddelen
1. Harnachement
Het paard dient te zijn opgetoomd met een goed passend en in behoorlijke staat verkerend engels, of hierop lijkend zadel, hoofdstel en bit.
In 1.a.: De teugel(s) moeten aan het bit of direct aan het hoofdstel zijn bevestigd.

Uit Toegestane bitten op springwedstrijden- 7 april 2010:
De situatie per 1 april 2010 is als volgt:
In de springsport is een bit niet verplicht indien de teugel aan de neusriem wordt vastgemaakt.

Uit de Reglementswijzigingen Wedstrijdreglement Springen, wijziging op versie 2009, vastgesteld door de Ledenraad op 14 januari 2010 – ingangsdatum 1 maart 2010: Er mag geen gebruik gemaakt worden van een kinriempje behalve bij het Pelhambit.


Bovenstaand is besloten en gepubliceerd in de eerste kwartalen van 2009 en 2010. Voor die tijd zagen de springreglementen er op sommige vlakken nog anders uit. Ter info hier de tekst zoals het voor de reglementswijzigingen op deze site vermeld stond.


Uit het Disciplinereglement Springen - 1 april 2007:
Artikel 257 – Harnachement en hulpmiddelen
De teugel(s) moeten aan het bit of direct aan het hoofdstel zijn bevestigd en dient/dienen te bestaan uit enkele of dubbele gladde leren teugel(s), dan wel en gevlochten, linnen of rubberen teugel. Wanneer de teugel direct aan het hoofdstel wordt bevestigd, is het niet verplicht een bit te gebruiken.
Er mag gebruik gemaakt worden van een kinriempje bij alle bitten.

Conclusie springen

Bitloos springen is toegestaan.



Eventing

Tijdens een samengestelde wedstrijd (SGW) rijden de combinaties een dressuurproef, een springparcours en een crosscountry (de "cross"). Het harnachement voor een SGW-wedstrijd is hetzelfde als voor een spring- en dressuurwedstrijd.

Conclusie eventing

Bitloos eventing is toegestaan.



Endurance

In het Disciplinereglement Endurance staat niets vermeld over de optoming.
Uit het Algemeen Wedstrijdreglement Endurance - 1 april 2008:
Gedragscode Welzijn van het paard, bijlage 3
1.c. Hoefbeslag en optoming
Hoefverzorging en hoefbeslag moeten van hoge kwaliteit zijn. De optoming moet een zodanige pasvorm hebben dat pijn of verwondingen worden voorkomen.

Conclusie endurance

Bitloos endurance is toegestaan.



Western

Via de website van de Western Ruiter Associatie Nederland (WRAN) kun je naar het Regelboek uitgave 2008.
De disciplines die onder western vallen, zijn: junioren, reining, western riding, trail, western pleasure, western horsemanship, showmanship at halter, versatile horse, combinatie-disciplines, barrel race, pole bending, freestyle reining, dissciplines met vee, working cow horse, cutting, team penning en spellen.
(In de western wordt met een 'bit', een bit met shanks (scharen) bedoeld, een snafflebit is een trens.)
Uitrusting
402. De volgende optoming is toegestaan:
- 4 en 5 jarige paarden in "Junioren” onderdelen: snafflebit of bosal; tweehandige teugelvoering
- 4 en 5 jarige paarden in andere onderdelen: snafflebit of bosal; tweehandige teugelvoering; òf: bit; éénhandige teugelvoering
- 6 jarige paarden en ouder: bit; éénhandige teugelvoering.
Bij "tweehandige teugelvoering" wordt aanbevolen beide teugels d.m.v. een zogenaamde "teugelbrug" door beide handen te voeren. Omdat de bewegingsvrijheid van de handen kleiner is en daarmee de moeilijkheidsgraad groter, zullen ruiters die dit advies opvolgen bij gelijke prestatie hoger gewaardeerd worden.
403. Als het reglement refereert aan een "bosal" wordt bedoeld een bosal van ruw of bewerkt leer of van gevlochten touw. Metaal, onverschillig met welke bekleding, is niet toegestaan. De bosal moet zo breed zijn, dat twee vingers tussen het paardenhoofd en bosal zich bewegen kunnen.
405. Wordt in dit reglement een "snafflebit" genoemd, dan wordt bedoeld een zacht, glad, metalen bit met gebroken mondstuk en O-ring, ovale ring of D-ring, waarbij de diameter van de ring niet groter dan 10 cm mag zijn en de omtrek van de ring vrij moet zijn van verbindingen voor bakstuk, teugel of kinriem/ketting die hefboomwerking kunnen veroorzaken. De verplichte kinriem moet niet te vast zitten (alleen leer of nylon). Teugels moeten boven de kinriem aangebracht zijn.
Wanneer in dit reglement een "bit" genoemd wordt, betekent dit een stang of trens met scharen! Bij een drie-delig mondstuk dient het middendeel een verbindingsring van maximaal 3 cm doorsnede, of een verbindingsstrip met een breedte van minimaal 1 cm tot maximaal 1,8 cm en lengte van maximaal 5 cm te zijn dat plat in mond van het paard ligt. De teugels aan een snaffle bit dienen z.g. Split Reins te zijn uit eender welk materiaal.
406. Toegestane bitten: snaffle w/Shanks, "grazer" of "curb" bitten voorzien van kinriem. Maten volgens tekening. Als alternatief voor de kinriem is bij een bit een kinketting toegestaan (hieronder wordt ook verstaan: een samenstel van maximaal twee kettingen waarvan beide kettingen even lang zijn, onlosmakelijk en zonder tussenruimte aan elkaar verbonden zijn over de hele lengte waarover zij op het paard inwerken, en vlak zijn). De kinketting moet tenminste 1,3 cm breed zijn en vlak tegen de onderkaak dan wel in de kingroeve van het paard liggen.

Afwijkende bepaling op uitrusting volgens paragraaf 400 e.v.
In de klasses L5 t/m L3 is het toegestaan om paarden met bosal te rijden. Dat houdt dus in dat je in de beginnersklasses gewoon bitloos kunt starten, ongeacht de leeftijd van het paard. Wel is de keuze van de bitloze optoming beperkt, namelijk de bosal. In het regelboek staat dit als volgt vermeld:
Klasse L5, 356: deelnemers dienen alle paarden te starten met snaffle-bit of bosal en te rijden met twee-handige teugelvoering.
Klasse L4, 366: deelnemers dienen alle paarden te starten met snaffle-bit of bosal en te rijden met twee-handige teugelvoering.
Klasse L3, 376: het is deelnemers toegestaan om paarden van alle leeftijden te starten met snaffle-bit of bosal en te rijden met twee-handige teugelvoering.

Conclusie western

Bitloos western is bij de WRAN toegestaan t/m de leeftijd van het paard van 5 jaar. Bitloos western rijden met een paard van 6 jaar of ouder is toegestaan in de L5 t/m L3.

Bovenstaand geldt alleen voor wedstrijden van de WRAN. De reining- en rassenorganisaties hebben weer andere en eigen regels. Bij de NCHA (National Cutting Horse Association) bijvoorbeeld mag je altijd bitloos starten. Gezien het grote aantal organisaties in de westernwereld voert het te ver om deze hier allemaal uiteen te zetten.



Reining

Op de website van de Dutch Reining Horse Association (DRHA) alsmede in de laatste wijzigingen in het Reining reglement is niets te vinden over het bit.

Conclusie reining

Aangezien reining onder western valt, neem ik aan dat bitloos reining is toegestaan t/m de leeftijd van het paard van 5 jaar.



TREC

Op de website van TREC.nl zijn de reglementen te vinden. In dit reglement vind je de regels voor de optoming en wel als volgt:
Artikel 10-1 Uitrusting
De optoming is vrij. Hackemore is toegestaan. Gebruik van hulpteugels is niet toegestaan, m.u.v. de Thieddemannteugel (enkel in Nederland). Dit omdat het een veiligere of betere situatie kan opleveren (bv in het verkeer, open vlaktes, ruggebruik, etc). Bij het gebruik van een martingaal, waardoor geleiden van het paard niet mogelijk is, is een extra voorziening gewenst om het paard toch veilig te kunnen geleiden.

Conclusie TREC

Bitloos TREC is toegestaan.



Voltige

In het Algemeen wedstrijdreglement Voltige - 1 april 2008 staat niets vermeld over de optoming.
Uit het Disciplinereglement Voltige - 1 maart 2007:
Artikel 711 - Uitrusting en optoming voltigepaard
1. De uitrusting van een voltigepaard bestaat uit:
a. Een hoofdstel met een africhtingsneusriem, engelse neusriem of een gecombineerde neusriem en een trens van voldoende breedte en dikte (minimaal 1 cm).
2. Bevestiging van de longe
De longe mag uitsluitend op één van de onderstaande wijze aan het hoofdstel worden bevestigd: Voor alle klassen met uitzondering van het basispaardrijden, klasse D en E: Alleen aan de binnenste trensring.
Voor het basispaardrijden, klasse D en E:
a. Aan de binnenste trensring;
b. Aan de neusriem;
c. Aan de binnenste trensring en de neusriem;
d. Door de binnenste trensring heen, over het hoofd geleid, aan de buitenste trensring;
e. Door de binnenste trensring heen, eventueel met een slag om de binnenste trensring, aan de buitenste trensring. In dit geval mogen er geen metalen delen van bevestigingsconstructie tegen de huid van het paard komen. Een riemconstructie met de gesp aan de buitenzijde wordt in dit geval aanbevolen.

Conclusie voltige

Bitloos voltige is niet toegestaan. De longe mag echter wel bevestigd worden aan de neusriem.



Mennen

Uit het Disciplinereglement mennen - 1 april 2007:
Artikel 408 – Tuigen
5. Het gebruik van een hoofdstel zonder bit (hackamore) is niet toegestaan, ook niet wanneer het gebruikt wordt in combinatie met een bit. De bitten behoeven niet gelijk (van uiterlijk) te zijn.
6. Het is verboden de tong op enigerlei wijze vast te binden.
Artikel 426 – Toezichthouder
3. De bittencontrole en controle van het harnachement vind plaats na afloop van de proef en moet met de grootst mogelijke omzichtigheid uitgevoerd worden. Desgewenst mag de toezichthouder de groom / begeleider verzoeken de mond van het paard te openen.
Artikel 549 Tuig
4. Het gebruik van een hoofdstel zonder bit (hackamore) is verboden.
5. Het is verboden de tong van een paard/pony vast te binden.

Conclusie mennen

Bitloos mennen is niet toegestaan.

In het disciplinereglement wordt geregeld gesproken over dat het paard "aan het bit" moet zijn. In artikel 413 staat: "Het paard mag zich nooit tegen de aanleuning verzetten. Het moet steeds vol vertrouwen een lichte aanleuning naar voren zoeken. Daarbij moet de mond gesloten zijn; het paard moet het bit afkauwen. Het knarsen met de tanden of het zo nu en dan uitsteken of omhoogtrekken van de tong wordt als een kleine fout beschouwd. Daarentegen wordt het over het bit gooien van de tong en het langdurig uitsteken van de tong als een grotere fout beschouwd."



Aangespannen sport

Uit het Algemeen wedstrijdreglement Aangespannen Sport - 1 april 2008, versie 2007-2:
2. De hulpmiddelen
2b. Bij paarden die vanaf 2005 nieuw in de sport zijn of worden uitgebracht, is het verboden de tong vast te zetten. Bij paarden die geboren zijn in of na het jaar 2002, is het verboden de tong vast te zetten. Voor paarden die voor het jaar 2002 geboren zijn en voor of in het jaar 2004 al in de aangespannen sport werden uitgebracht en waarvan de tong wordt vastgezet, kan hiervoor door de startkaarthouder dispensatie worden gevraagd bij de KNHS.

Conclusie aangespannen sport

Hoewel het noch in het wedsrijdreglement noch in het disciplinereglement staat beschreven, is bitloos aangespannen sport niet toegestaan.

Het is te pijnlijk voor woorden dat het vastzetten van de tong in het verleden gewoon werd toegestaan, dat het überhaupt werd gedaan, gangbaar en "normaal" was. En anno 2009 kun je nog steeds dispensatie van het verbod aanvragen en verkrijgen...!



Ruiter- en koetsiersexamen

Stelling van de Stichting Rijvaardigheidsbewijzen Recreatieruiter (SRR): "Het rijvaardigheidsbewijs draagt bij aan een veiliger beoefening van de paardensport en de versterking van de positie van de recreatieve paardensport in Nederland".
Eén van de "veiligheidsvoorschriften" binnen de SRR is het bit. Dit terwijl er inmiddels honderden mensen bitloos rijden met hun paard, ook in het verkeer, en blijkt dat bitloos voor hen jùist bijdraagt aan het "veiliger".

Het ruiterexamen

Met ingang van 1 juli 2011 is het bitloos rijden tijdens het examen ruiterbewijs toegestaan. Dit als gevolg van de aanpassing van de toegestane bitten volgens het KNHS wedstrijdreglement springen t/m klasse M.
Na veel gesteggel van diverse ruiters met de SRR had deze instantie begin 2008 wel al een nieuw standpunt ingenomen, namelijk wanneer er een medische oorzaak was waardoor het paard niet met bit gereden kon worden, dan kon er met een dierenartsverklaring ontheffing van de bitverplichting aangevraagd worden. Dat was al een stap in de goede richting, maar voortaan is het dus zondermeer mogelijk om bitloos deel te nemen aan het ruiterexamen.
Dit is de bevestiging dat de KNHS erkent dat ook buiten bitloos rijden geheel verantwoord is. De gehele discussie over niet verzekerd zijn zonder bit is nu ook van tafel, want het ruiterbewijs is inclusief een WA-verzekering.

Conclusie deelname ruiterexamen

Bitloos deelnemen aan het ruiterexamen is toegestaan.

Het koetsiersexamen

Zowel in Het Koetsiersbewijs als in de Exameneisen Koetsiersbewijs (praktijkexamen) als in het Aanmeldformulier Enkelspan Koetsiersbewijs als op de website van de KNHS op de pagina over Het Koetsiersbewijs staat niets beschreven over het harnachement en het bit.
We hebben de examenvoorschriften ten aanzien van het harnachement opgevraagd en ook in de Examenregels Koetsiersbewijs staat niets beschreven over het bit.

Conclusie deelname koetsiersexamen

Op basis van bovenstaand zouden we kunnen aannemen dat dit inhoudt dat zowel alle soorten bitten als geen bit is toegestaan. Toch zijn er weldegelijk eisen omtrent het bit en is bitloos niet toegestaan. Vreemd genoeg staat dit nergens beschreven.
Helaas is het bit bij het koetsierbewijs nog wel verplicht (omdat - volgens de SRR - de examinator meerijdt op de aanspanning), maar er is goede hoop dat ook hier een nieuw standpunt op ingenomen wordt.

Noot: omdat de links naar de reglementen en aanmeldformulieren niet meer werken, zijn deze in 2017 verwijderd.

Niet bepaald van toegevoegde waarde, maar toch een update: Uitbreiding per 1 september 2017.

World Bitless Association

De World Bitless Association is in het leven geroepen om te zorgen voor verandering in de paardenwereld ten aanzien van het welzijn en welbevinden van de paarden die tijdens wedstrijden en evenementen worden ingezet. Wij zetten ons in voor bitloze deelname in alle disciplines en op alle niveaus (vrije keus), alsmede voor een paardvriendelijke manier van opleiden, trainen, rijden, huisvesting, omgang en verzorging van de paarden. Wij willen een krachtige, wereldwijde stem zijn voor het paard waar men niet meer omheen kan.
De WBA werkt wereldwijd samen met vertegenwoordigers. Ieder land heeft - of krijgt nog - een vertegenwoordiger. Voor Nederland en Vlaams-België ben ik - Petra Mensink van Bitloos Paardrijden - de vertegenwoordiger van de WBA en de schakel tussen ruiters, organisaties en de WBA.
Like de Facebookpagina van Bitloos Paardrijden en die van de World Bitless Association.

Gerelateerde artikelen


Reglementen is een artikel van Bitloos Paardrijden.
Auteur: Petra Mensink, d.d. 5 november 2008, aangevuld t/m 15 juni 2021.
Copyright ©2008 Bitloos Paardrijden, all rights reserved.