bitloos paardrijden petra mensink PMC bitloos hoofdstel cursus les

Bitloos Paardrijden

Kennisbank - Online Academy - Webshop PMC bitloos


Paard loopt met de mond open

en/of legt de tong buiten de mond

Paard loopt met de mond open legt de tong buiten de mond

Wanneer je paard tijdens het rijden de mond open doet, en/of de tong buiten de mond legt, dan doet hij dit niet zomaar. Er is altijd een gegronde reden waarom een paard dit doet.
Het valt mij op dat veel ruiters niet in de gaten hebben dat hun paard met de mond open loopt. En toch is het erg belangrijk om dit weten, er daarom altijd op te letten, en meteen actie te ondernemen.

Oorzaken

De oorzaak is vrijwel altijd gerelateerd aan het bit en het bitgebruik. Zonder bit zou er voor het paard namelijk geen reden zijn om met de mond open te lopen of de tong naar buiten te leggen.

Fysieke oorzaken - het gebit

  • De aanwezigheid van wolfstanden; dit zijn de kleine tandjes vlak voor of tegen de eerste kies die geen functie (meer) hebben. Ook kan er sprake zijn van 'blinde' wolfskiezen; dit zijn wolfstanden die niet zijn doorgekomen en onder het tandvlees verborgen zitten. Wanneer het bit tegen of op deze (verborgen) kiezen komt, veroorzaakt dat pijn.
  • Het scheef afslijten van de snijtanden, waardoor de onderkaak van het paard meer naar één kant ligt.
  • De haaktanden (ook wel de hengsten- of ruinentanden genoemd) zijn te lang en/of staan enigszins naar binnen, waardoor de tong daar door de druk van het bit vervelend tegen aan gedrukt ligt.
  • Het niet gelijkmatig afslijten van het gebit, waardoor de voortanden te lang worden en daardoor constante druk op de voortanden ontstaat. Door de tong tussen de voortanden te leggen, zal het paard die vervelende druk willen verminderen.
  • Andere gebitsproblemen, zoals gevoelige snijtanden, haken, ontstekingen of een open wortelkanaal.
  • Laag gehemelte c.q. hangend rooster. Hoewel dit nog niet eens het geval hoeft te zijn; een enkelgebroken bit en een dik bit zal altijd in het gehemelte drukken. Bij een laag gehemelte is de mond zonder bit al helemaal propvol en is een bit sowieso pijnlijk en benauwend voor het paard.

Rijtechnische oorzaken - de ruiter en het bit

  • Verwonding van de lagen; dit zijn de delen van de kaak waar geen tanden en kiezen zitten en waar het bit ligt.
    Beschadigingen op deze plek kunnen zelfs tot botwoekeringen leiden, die blijvend pijn veroorzaken.
  • Wondjes in de slijmvliezen of wangen. Dit kan worden veroorzaakt door scherpe oneffenheden van het bit (hoe miniscuul ook), scherpe randjes aan de kiezen en door de inwerking van het bit.
  • Blokkades in het paardenlichaam; rond de eerste halswervel, in het tongbeen, in het kaakgewricht, in de schedel, rond het heiligbeen ter hoogte van het kruis of in de rug (en dus ook onder het zadel).
  • Rugpijn en/of een niet goed passend zadel.
  • Stijfheid van het paard aan één kant.
  • Stijfheid of asymmetrie van de ruiter.
  • De ruiter geeft aan één kant c.q. op één teugel meer druk dan aan de andere kant.
  • De ruiter rijdt met te veel druk, rijdt dwingend en ruw, of het paard wordt 'in de krul' getrokken.

Feiten over het bit en bitgebruik

Wanneer het gebit in orde is, ligt de oorzaak van mond- en tongproblemen vrijwel altijd bij het bitgebruik. Verwondingen in de mond, blokkades, pijn en teugeldruk ontstaan veelal door het rijden met druk op het bit en zijn dus niet alleen een oorzaak, maar ook een gevolg.
Wees je er verder van bewust dat er in de paardenmond geen ruimte is voor een bit.

  • Doordat er geen ruimte is voor een bit, ontstaat er niet alleen druk op de tong, ook kan het paard zijn mond niet optimaal sluiten. Met open mond lopen - ookal is het maar enigszins - veroorzaakt spanning rond de kaak, waardoor op termijn problemen rond de eerste halswervel ontstaan en daarmee ook rijtechnische problemen.
  • Een bit zorgt voor irritatie, waardoor paarden onrustig worden met hun tong. De irritatie vindt onder andere plaats op de tong, lagen, mondhoeken, slijmvliezen, gehemelte of tegen de kiezen. Ook kan het paard allergisch zijn voor het soort metaal.
  • Een bit zorgt voor angst, wat weer resulteert in spanning en wantrouwen.
  • Een bit - of welk voorwerp in de mond dan ook - zorgt voor speekselaanmaak. Omdat het bit op de tong drukt, bemoeilijkt dat het slikken.
    Wanneer de mond dichtgesnoerd wordt of een tonglepelbit wordt gebruikt, zie je het speeksel als schuim en slierten buiten de mond komen.
  • De onderkaak van onze moderne paarden is te smal en te ondiep van vorm om de tong te kunnen opbergen. Zakte vroeger door druk van het bit de dikke tong tussen de beide kaakhelften, tegenwoordig lukt dit nauwelijks tot niet meer.
  • Wanneer het bit op de hechting van de voorste en achterste tong ligt, dan zal het paard altijd proberen met die plek onder het bit uit te komen.
  • Wanneer de achterste helft van de tong gekanteld vastzit aan de voorste helft, dan geeft dit ook problemen voor het paard. Hoe erger de graden van kanteling, hoe meer problemen een paard met zijn bit heeft.

Wanneer het paard zijn mond open doet of zijn tong uit de mond legt, wees je er dan van bewust dat het een pijnreactie is. En geen aanstellerij, 'expres doen', een 'momentopname', een ondeugd of verzet in de zin van niet 'willen werken/gehoorzamen/aan de hulpen zijn' etcetera.
Het paard geeft aan dat hij pijn heeft, en vaak ook bang is. Hij moet ièts doen om de pijn te vermijden.

Bekijk deze video over de tong van het paard.

No go's

Als je je paard niet serieus neemt en vindt dat de oorzaak ook niet bij jou als ruiter ligt, dan ben je misschien geneigd om de neus- of sperriem strak aan te snoeren, je paard een tonglepelbit in te doen of andere middelen te gebruiken.
Realiseer je dan dat je het probleem hiermee alleen maar erger maakt, en dat het niet alleen symptoombestrijding is, maar bovenal een kwelling voor je paard.
Bovendien zal je paard andere uitwegen zoeken om zich te verlossen van de pijn in z'n mond. Bijvoorbeeld achter de loodlijn lopen, het hoofd kantelen, de hals draaien of zwaaien, het hoofd omhoog gooien of juist diep naar beneden duiken, naar voren duiken, staken, bokken, steigeren, rennen, etcetera. En dan zien we helaas ruiters die dat vervolgens weer afstraffen door te gaan trekken, zagen, rukken, schoppen en de zweep te gebruiken.
Allemaal bedoeld om het paard te laten gehoorzamen. En zo kan het gebeuren dat het paard het inderdaad maar opgeeft en het allemaal lijdzaam ondergaat; aangeleerde hulpeloosheid.

De oplossing

De oplossing is heel voor de hand liggen, namelijk géén bit.
Natuurlijk moet het gebit in orde zijn en moeten andere fysieke oorzaken zijn uitgesloten. Want ook bitloos wil je niet dat het paard ergens hinder of pijn van heeft. Een jaarlijkse controle van het gebit, het zadel en het lichaam, alsmede goede zitlessen voor de ruiter, zijn sowieso een must voor ieder paard.

Wil jij geen mond- en tongproblemen bij je paard?

Is bitloos rijden nieuw voor jou, heb je je twijfels en onzekerheden, durf je het niet zomaar aan en wil je er meer over weten?
Wil je weten hoe je direct kunt beginnen met bitloos paardrijden?
Overstappen zonder allerlei ingewikkelde voorbereidingen en het onnodig spannend te vinden?

Vraag dan deze video aan!

Gerelateerde blogs

Gerelateerde video's


Paard loopt met de mond open is een blog van Bitloos Paardrijden.
Auteur: Petra Mensink, d.d. 29 januari 2019.
Copyright ©2019 Bitloos Paardrijden, all rights reserved.