bitloos paardrijden petra mensink PMC bitloos hoofdstel cursus les

Bitloos Paardrijden

Kennisbank - Online Academy - Webshop PMC bitloos


Evenwicht en gehoor van het paard

oor oren evenwicht paard

Het oor bestaat uit drie delen:
1. het buitenoor/uitwendig oor/oorschelp
2. het middenoor
3.het binnenoor

oor oren evenwicht paard

Buitenoor (oorschelp)

Dit is het gedeelte van het oor dat we kunnen zien. De oorschelp (1) vangt het geluid op en leidt het de gehoorgang in om het door te geven aan het trommelvlies. De oorschelp van het paard heeft de vorm van een langgerekte schelp en dankt zijn hardheid aan kraakbeen. De linker- en rechteroorschelpen werken onafhankelijk van elkaar en kunnen dankzij talrijke spiertjes ieder ongeveer 180 graden draaien.
De gehoorgang (4) produceert oorsmeer (cerumen) om het tere trommelvlies te beschermen tegen binnendringende voorwerpen, windgeruis en om bacterie- en schimmelgroei en kleine insecten op afstand te houden.
Trommelvlies (5) dankt zijn naam aan het feit dat het net zo werkt als het vel op een trommel; het gaat trillen wanneer er geluidsgolven op vallen.

oor oren evenwicht paard

Middenoor

Het middenoor zorgt voor een versterking van de geluidsenergie en brengt de trillingen over naar het binnenoor.
De geluidstrillingen zetten het trommelvlies in beweging en daarmee de drie gehoorbeentjes (6) in het middenoor, die aan het trommelvlies vastzitten. Het middenoor bestaat voornamelijk uit een holle ruimte. Aan de bovenkant van de middenoorholte is een keten van drie gehoorbeentjes bevestigd;
- de hamer (malleus, aan het trommelvlies bevestigd),
- het aambeeld (incus, het middelste beentje) die de schakel vormt met het laatste beentje,
- en de stijgbeugel (stapes), die tegen het ovale venster (een dun vlies dat het slakkenhuis afsluit) aan zit.
Deze drie gehoorbeentjes samen brengen het geluid over naar het inwendige oor. Kleine spiertjes die aan de botjes vastzitten, zorgen voor de regeling van de transmissie op basis van intensiteit van het geluid.
De buis van Eustachius (tuba auditiva) loopt van het middenoor naar de achterkant van de keelholte (pharynx, het gebied direct na de mond en vlak vůůr de slokdarm) en dient om de druk aan weerszijden van het trommelvlies gelijk te houden. De buis van Eustachius ontwikkelt zich uit de kieuwbogen die bij alle embryo's van gewervelden aanwezig zijn.

Bij een paard is de buis van Eustachius in het middengedeelte verwijd en wordt luchtzak genoemd. De wanden van deze slappe buis liggen tegen elkaar aan. Bij het slikken gaat de buis even open (door het aanspannen van de musculus tensor veli palatini), waardoor er lucht wordt aan- of afgevoerd. Zo houdt de buis van Eustachius de luchtdruk aan weerskanten van het trommelvlies gelijk. Elke luchtzak bestaat uit twee compartimenten. De luchtzakken zitten anatomisch gezien globaal onder de speekselklier bij het oor. Normaal zijn de luchtzakken niet te voelen, tenzij deze overvuld raakt met lucht. Met behulp van een dunne endoscoop kan de luchtzak van binnen worden bekeken. De functie van een luchtzak is eigenlijk onbekend.

Binnenoor

Het echte gehoororgaan is het inwendige oor oftewel binnenoor. Deze bevat het slakkenhuis (7, de cochlea, deze omsluit de uiteinden van de gehoorzenuw) en het voorhof (2, het evenwichtsorgaan).

Slakkenhuis
Het slakkenhuis bevat het gehoorzintuig en is omgeven door het slaapbeen (os temporale), het hardste bot in de schedel. De anatomie van het slakkenhuis is erg ingewikkeld en de werking van dit orgaan is nog altijd niet helemaal duidelijk.
Het slakkenhuis bevat drie met vloeistof gevulde compartimenten die worden gescheiden door het membraan van Reisner en het basilair membraan. In het slakkenhuis zitten duizenden kleine haarvormige cellen die verbonden zijn met zenuwvezels van de gehoorzenuw. De geluidstrillingen die het binnenoor in gaan, veroorzaken een golfbeweging van de vloeistof waarmee het binnenoor gevuld is. Deze golfbeweging brengt de haarcellen in beweging waardoor ze elektrochemische signalen afgeven die via de gehoorzenuw de hersenen bereiken. Daar worden ze herkend als zinvolle geluiden.

Evenwichtsorgaan
Het evenwichtsorgaan zit bij paarden samen met het gehoororgaan goed ingepakt in het rotsbeen in het inwendige oor.
Het evenwichtssysteem bevat gevoelige cellen die informatie doorgeven over de positie en de beweging van het hoofd. De haren aan de bovenkant van de zintuigcellen zijn in staat 0,0000001 millimeter buiging op te merken.
Het evenwichtsorgaan zit bij de meeste zoogdieren - ook bij paarden - samen met het gehoororgaan goed ingepakt in het rotsbeen (pars petrosa). Dit rotsbeen is een sterke botmassa in de schedel.
In het oor zitten hele kleine haarvaatjes, bevestigd aan zenuwen, en zijn bedekt met een stroperige vloeistof (endolymfe).
Het evenwichtsorgaan bestaat uit twee onderdelen: de kamers (otolieten) en de kanalen (halfcirkelvormige organen). Van beide zijn er twee; ťťn links en ťťn rechts in het hoofd. De kamers en kanalen zijn met vocht gevuld en waarvan de wanden zijn bekleed met gevoelige zenuwhaartjes, die de bewegingen in het vocht registreren en deze signalen naar de hersenen sturen. De otolieten gebruikt een paard bijvoorbeeld in de trailer wanneer het vervoersmiddel wegrijdt of optrekt; ze registreren via afbuigende haarcellen (stereocilia) lineaire versnellingen. Bij draaien van het hoofd worden deze versnellingen geregistreerd door de halfcirkelvormige kanalen. Hierbij wordt het stroperige vloeistof (de endolymfe) verplaatst dat zich in die halfcirkelvormige kanalen bevindt. Een golfbeweging van de endolymfe brengt de haarcellen in beweging waardoor ze elektrochemische signalen afgeven die via de gehoorzenuw de hersenen bereiken.
Voor een goede balans worden de signalen uit de evenwichtsorganen in de hersenen onder andere gecombineerd met de signalen van de ogen, de spieren en gewrichten.

oor oren evenwicht paard

Waarom dit blog op de website van Bitloos Paardrijden? Wat is de correlatie tussen beide?
Ik heb me hierin verdiept nadat er in discussies door sommige mensen werd beweerd dat we met bitloos rijden het evenwicht van het paard zouden kunnen beÔnvloeden. Het is een zelfde soort verzinsel dat je met een bitloos hoofdstel de neus van het paard zou kunnen breken.

Evenwicht beÔnvloeden

Kennis van de anatomie van het oor - waar het evenwichtsorgaan zich bevindt - laat ons zien dat wij tijdens het trainen en rijden het evenwichtstelsel van een paard niet kunnen beÔnvloeden door bijvoorbeeld druk achter de oren uit te oefenen. DesoriŽntatie en disbalans (verwarring door het verschil tussen de waargenomen beweging en de werkelijke beweging) ontstaat namelijk wanneer de endolymfe en de daarin hangende zenuwhaartjes in beroering worden gebracht. En dit heeft uitsluitend intrinsieke oorzaken, zoals:

  • middenoorontsteking (ophoping van endolymfe achter het trommelvlies)
  • bepaalde medicatie (sommige pijnstillers, sommige antibiotica)
  • daling van de bloeddruk
  • diabetes mellitus (oftewel suikerziekte)
  • hersenbloeding of herseninfarct
  • letsel aan het hoofd door ongeval (scheur in het rotsbeen)
  • stoornissen van de regelcentra in de hersenstam en de kleine hersenen, door bijv. doorbloedingsstoornissen, stofwisselingsstoornissen en vergiftigingen

oor oren evenwicht paard

Nog een interessant weetje over het gehoor van het paard.

Het gehoor van het paard

Het gehoor van een paard is veel beter dan dat van de mens. Sommige geluiden die wij niet kunnen horen, hoort een paard wel. Bepaalde geluidsbronnen zal hij ook eerder horen dan wij. Het paard heeft zeer beweeglijke oorschelpen. Hij kan ze dan ook richten naar een geluidsbron die zijn aandacht heeft getrokken, als hij deze beter wil horen en het geluid zodoende beter zal kunnen analyseren. Ze kunnen onafhankelijk van elkaar bewegen, zodat hij nog sneller en nauwkeuriger de herkomst van het geluid kan bepalen. Zijn lange en flexibele hals tenslotte dragen bij aan een grote actieradius van zijn 'gehoorradar'.
Er bestaat een zenuwverbinding tussen de oogspieren van het paard en die van zijn oren. Dat betekent dat hij tegelijkertijd zijn zintuiglijke organen kan richten op de plek waar het geluid dat hem alarmeert vandaan komt, ongeacht of het een visueel dan wel geluidssignaal is. Aangezien het paard in de natuur de status van prooidier heeft, moet hij wel voortdurend op zijn hoede zijn. Paarden moeten dus steeds hun zintuigen gebruiken en die zijn navenant ontwikkeld.
Dankzij het spectrum van hun gehoor dat wat breder is dan die van de mens, kunnen ze in hoge en lage tonen klanken horen die ons ontgaan; het menselijk oor neemt slechts klanken waar waarvan de frequentie zit tussen 16 Hz en 20.000 Hz. Het paard kan geluiden tussen 6 Hz en 33.500 Hz waarnemen. Paarden kunnen ook twee verschillende geluiden onderscheiden waarvan de intensiteit slechts een decibel verschilt.

Ook interessant


Evenwicht en gehoor van het paard is een blog van Bitloos Paardrijden.
Auteur: Petra Mensink, d.d. 13 september 2009.
Copyright ©2009 Bitloos Paardrijden, all rights reserved.