bitloos paardrijden petra mensink PMC bitloos hoofdstel cursus les

Bitloos Paardrijden

Kennisbank - Online Academy - Webshop PMC bitloos


Druk bij paardrijden

Tijdens het paardrijden is er altijd sprake van uitwisseling van krachten. Deze krachtenuitwisseling vindt via de teugels plaats tussen de ruiterhand en de neus/het hoofd (bitloos) of de mond (bit) van het paard en via het zadel tussen het ruitergewicht en de paardenrug. Voor het paard is het essentieel dat deze krachten zo optimaal mogelijk worden verdeeld, zodat de druk zo laag mogelijk is. In de volksmond noemen we dit drukverdeling.

Drukverdeling is de verspreiding van een hoeveelheid kracht/gewicht via een oppervlak op een ondergrond. Het zijn dus 3 factoren die de druk van een optoming of zadel bepalen, namelijk:

  • de hoeveelheid kracht/gewicht van de ruiter;
  • het oppervlak van de neusriem of het bit, en de kussens van het zadel;
  • de ondergrond, oftewel de neus/het hoofd/de mond en de rug van het paard.

Druk berekenen

De hoeveelheid druk op de ondergrond kun je heel simpel uitrekenen: druk is de kracht/het gewicht gedeeld door het oppervlak. Kracht kun je meten met een unster, gewicht meet je met een weegschaal, en oppervlak meet je met een rolmaat, liniaal, meetlint etcetera.
Rekenvoorbeeld:

  • Een kracht van 70 kg op een oppervlak van 2 m geeft een druk op de ondergrond van 70 : 2 = 35 kg per m.
  • Een kracht van 70 kg op een oppervlak van 0,5 m geeft een druk op de ondergrond van 70 : 0,5 = 140 kg per m.

Je ziet dus dat hoe groter het oppervlak is waar de kracht op komt te staan, hoe meer deze kracht verdeeld wordt, hoe beter de drukverdeling en hoe lager de druk is.

drukverdeling zadel

Aan de hand van bovenstaande illustratie kun je je voorstellen waarom je tijdens het lopen op zand beter platte schoenen aan kunt hebben dan naaldhakken. Bij naaldhakken is het oppervlak zo klein en de druk zo hoog dat je wegzakt in het zand, terwijl de kracht (jouw lichaamsgewicht) gewoon hetzelfde is. En wanneer iemand per ongeluk op jouw voet gaan staan, dan liever met een platte schoen dan met een naaldhak ;).
Als je dit vergelijkt met het zadel, dan zijn je zitbeenknobbels en de beugelophanging de naaldhakken die een hoge druk veroorzaken op een klein oppervlak. Je zult begrijpen dat er een optimale drukverdeler nodig is om deze lokale kracht (piekdruk) over de paardenrug te verdelen (de platte schoen).

drukverdeling zadel

Een priem is ook een goed voorbeeld. Het handvat heeft een groot oppervlak en hierdoor is de druk in onze hand laag. Het uiteinde heeft een heel klein oppervlak en hierdoor is de druk op de stof hoog. Op deze manier kunnen wij met veel kracht op het handvat (lage druk) een enorme hoeveelheid kracht uitoefenen op het uiteinde (hoge druk).
Als je dit vergelijkt met de optoming, dan is de teugel het handvat en de neusriem/het bit het uiteinde van de priem. Hoe breder en dikker de teugel in je hand, hoe minder druk je in je handen voelt en hoe meer kracht je kunt uitoefenen, zonder dat je dat in je handen merkt. En ook: hoe smaller en dunner de neusriem of het bit, hoe hoger de druk op de neus of in de mond. Hierbij dient opgemerkt te worden dat een bit vanwege zijn ronde vorm een zeer klein oppervlak heeft en daardoor altijd een hoge druk veroorzaakt.

Een hefboomwerking maakt het mogelijk om met weinig kracht de druk op het oppervlak enorm te verhogen. Met een hefboom vergroot je de kracht die je uitoefent, terwijl je daar nauwelijks moeite voor hoeft te doen. Veel ruiters ervaren dit als 'licht, fijn en subtiel' terwijl het paard ondertussen met kilo's druk en een fikse pijninwerking op z'n neus of in de mond rondloopt. Meer uitleg geef ik in mijn blog Hefboomwerking.

Drukverdelend materiaal

Hiermee zijn we er nog niet. Ook het materiaal van het oppervlak bepaalt of er wel of geen drukverdeling plaatsvindt. Hoe stugger het materiaal, hoe groter het oppervlak en hoe beter de drukverdeling. Slap materiaal dat samengedrukt/samengeknepen kan worden, draagt niet bij aan oppervlak en drukverdeling. Dit is goed te zien aan onderstaande foto.

drukverdeling

Hier wordt telkens dezelfde kracht uitgeoefend op een bepaald materiaal. Je ziet dat hoe stugger het materiaal is (hout, kurk, vilt, dik leder), hoe groter het oppervlak en hoe beter de drukverdeling (lage druk). En hoe slapper het materiaal is (gummi/latex, gel, schuimrubber, touw), hoe minder tot niet dit bijdraagt aan het oppervlak of drukverdeling (nog steeds een hoge druk).

Middenweg

Bij het paardrijden is het essentieel dat we hier een goede middenweg in vinden. Het materiaal moet dermate stug zijn dat het bijdraagt aan een optimale drukverdeling, en zacht en soepel genoeg om het comfortabel te laten zijn voor het paard.

Maatregelen

Wat heb je nodig om een optimale drukverdeling en dus zo weinig mogelijk druk te waarborgen:

  • Allereerst zelf zo weinig mogelijk kracht uitoefenen. Dit betekent zachte ruiterhanden met nauwelijks tot geen kracht op de teugels. Factoren die bijdragen aan een zachte ruiterhand, zijn een onafhankelijke, gebalanceerde en gecentreerde houding & zit, dunne teugels en rijden met open en vooral ook blote handen.
  • Een zo groot mogelijk oppervlak. Bij een optoming betekent dit een zo breed mogelijke neusriem. Bij een zadel is dit afhankelijk van de ruglengte van het paard, en hierin is het belangrijk dat het gehele dragende oppervlak van de paardenrug benut wordt (en niet meer maar ook niet minder dan dat).
  • Drukverdelend materiaal. De boom of de zadelbasis dient zo stug mogelijk te zijn. Dit is een voorwaarde voor drukverdeling. Onder het zadel heeft het paard ondersteunende drukverdeling en dikte nodig om de wervelkolomvrijheid te waarborgen. Deze drukverdeler is tevens zacht en flexibel, zodat het comfortabel aanvoelt voor het paard en het zadel kan meegaan in de bewegingen van het paard. Dit zijn de kussens/panelen van het zadel, gevuld met bijvoorbeeld wol, vilt, lucht of een open cell foam (zoals PU en memory foam). Kies bij een zadel in ieder geval niet voor een gesloten cell foam, zoals latex, schuimrubber of moosgummie. Wees hier waakzaam op, want er worden panelen en zadeldekken verkocht met allerlei soorten vulling die nauwelijks of niet bijdragen aan drukverdeling.

PMC bitloos lijn

De hoofdstellen, multibridles en kaptooms uit de PMC bitloos lijn hebben een brede en zacht gepadded neusriem en kopstuk, zodat de druk op de neus en de eventuele druk achter de oren optimaal wordt verdeeld. Op deze manier is het mogelijk op een fijne, subtiele en ontspannen manier met het paard samen te werken in plaats van in te werken. Alle kenmerken en eigenschappen van deze optomingen vind je in de webshop.

drukverdeling

Gerelateerde blogs


Druk bij paardrijden is een blog van Bitloos Paardrijden.
Auteur: Petra Mensink, d.d. 29 mei 2016.
Copyright 2016 Bitloos Paardrijden, all rights reserved.

Wil je beginnen met bitloos paardrijden en heb je allerlei vragen, twijfels en zorgen over de rem, het stuur en controle? En wil je graag zonder bit heerlijk ontspannen en in wederzijds vertrouwen genieten van jullie buitenritten? Maak dan een goede start met de Bitloos Paardrijden starterskit! Klik op de button en ontdek hoe jij de beste start kunt maken en jouw paard nooit meer een bit in hoeft!
bitloos