www.bitloospaardrijden.info

Release

Wanneer over bitloos gepraat of gediscussieerd wordt, dan hoor je vrijwel altijd het woord "release" wel vallen. Zonder bit kun je een release geven en met bit niet, ruiters ervaren een goede of slechte release met bitloos rijden en bepaalde bitloze hoofdstellen zouden wel of geen goede release geven. Wat is nou precies een release?
Release betekent vrij van druk. Een release geven houdt in dat je aanwezige druk wegneemt.
Wanneer je bitloos rijdt en je rijdt met doorhangende, losse teugels, of je 'lost' de teugels na een ophouding of teugelhulp (ookal is dit 'lossen' minimaal), dan kun je dus zeggen dat je bitloos een release kunt geven aan je paard. Geen spanning op de teugels houdt in dat de riempjes, bandjes of koorden waar de teugels aan bevestigd zijn losjes om/tegen het hoofd van het paard liggen. Met een release zeg je dus als het ware tegen het paard "Zo is het goed, dit is wat ik bedoel" of kun je zonder vorm van enige teugeldruk fijn ontspannen (buiten) rijden.
Wanneer je met bit rijdt, is er altijd druk, namelijk in de mond van het paard. Een bit is veel zwaarder dan een bandje of koord van een bitloos hoofdstel en daarnaast zorgt een bit voor puntdruk op de lagen en vaak ook op de tong terwijl bij een bitloos hoofdstel de druk over het hoofd en/of over de neus verdeelt wordt.

Toch is niet iedereen tevreden over de release bij een betreffend bitloos hoofdstel. De ervaringen hieromtrent lopen erg uiteen. Hoe komt het dat is de één dik tevreden met de release van zijn/haar hoofdstel en waarom klaagt de ander die hetzelfde hoofdstel heeft dat de release onvoldoende tot slecht is. Oorzaken van een slechte release kunnen zijn:

• D-ringen in plaats van O-ringen; D-ringen geleiden beter dan O-ringen;
• positie van de ringen; deze moeten goed kunnen geleiden vanuit de ruiterpositie gezien (dus van schuin bovenaf);
• de D-ringen moeten onder (het verlengde van) de mondspleet liggen;
• hoe lager de ringen, hoe gemakkelijker de release (vooral bij paarden met veel haren aan/onder de kaak);
• enigszins ruwe bandjes; deze glijden minder makkelijk dan gladdere bandjes;
• brede bandjes; deze glijden minder makkelijk dan smalle bandjes;
• stugge bandjes; deze glijden minder makkelijk dan soepele bandjes;
• zware (en vaak dikke, brede) teugels;
• zware clips c.q. teugelbevestiging;
• de manier van rijden van de ruiter (harde handen, niet goed durven 'lossen');
• het hoofdstel past (net) niet goed genoeg.

Dit zijn allemaal aspecten waar je goed op moet letten wanneer je niet tevreden bent over de release. Zorg dus voor lichte, smalle, soepele en gladde bandjes aan het hoofdstel (dus de bandjes waar de teugels aan bevestigd zijn en die door de ringen lopen) en onderhoud deze - vooral in het begin - goed met olie en wat water. Zorg daarnaast voor lichtgewicht clips, zodat er geen gewicht aan de bandjes komt te hangen zodra je deze bevestigt. Let bij de aankoop ook op de vorm en positie van de ringen, want het is dus belangrijk dat ze de bandjes of koorden goed kunnen geleiden terwijl je aan 't rijden bent.

De teugels

Extra aandacht vragen de teugels. De meeste teugels die je in ruitersportwinkels ziet en waar je ook de meeste ruiters mee ziet rijden, zijn dikke en brede teugels. Dit ligt lekker in de hand, geeft de ruiters houvast en grip, en als er even 'flink ingewerkt' moet worden, voelt de ruiter dit in eerste instantie niet zozeer in z'n eigen handen waardoor de inwerking (pijnprikkel!) enkel en alleen door het paard ervaren wordt. Veel ruiters hebben daarnaast ook nog eens handschoenen aan met rijden, waardoor ze al helemaal niet meer voelen in welke mate ze eigenlijk inwerken en hoeveel druk (en pijn) dat bij het paard kan veroorzaken. Hoe dikker de teugels en hoe dikker de handschoenen, hoe minder contact met het paard, hoe zwaarder, harder en sterker de hulpen zijn, en hoe meer je het paard pijn doet dan je je realiseert.
Ruiters rijden liever niet met dunne teugels, laat staan met touwtjes, want die zouden wel eens pijn kunnen gaan doen in je handen. Maar sta er eens bij stil wanneer die dunne teugels of touwteugels pijn doen in je handen, wat het paard dan moet voelen in z'n mond (bij het rijden met bit) of op z'n neus/hoofd (bij het bitloos rijden). En sta er ook eens bij stil dat zolang jij niks voelt in je handen (omdat je zulke 'lekkere' teugels hebt en/of zelfs met handschoenen rijdt), dat het paard de druk wel degelijk voelt. Misschien kun je je er iets bij voorstellen.

Op de foto hierboven zie je touwteugels van 6 mm doorsnee (touw waar ook touwhalsters van worden gemaakt). Deze teugels wegen vrijwel niets en hebben clips die ook nauwelijks iets wegen.
Wat zijn nu de voordelen van dergelijke lichte en dunne teugels:

• door het zeer lichte gewicht is er een goede release van de bandjes van het bitloos hoofdstel (en bij een bit minder gewicht/druk op het bit en daarmee in de mond van het paard);
• er is minder tot nauwelijks ruis tussen jouw handen en het paardenhoofd (of als je met bit rijdt, tussen jouw handen en de paardenmond);
• je ben niet geneigd te gaan 'trekken', want zodra je aan de teugels trekt, voel je dit onmiddellijk in je handen, dus laat je het wel;
• je wordt dus vanzelf zachter in en met je handen en dit zorgt voor een zachte inwerking voor je paard;
• de teugelimpuls is hiermee voor de ruiter scherper dan voor het paard; het geeft je dus de mogelijkheid om je hulpen werkelijk te verfijnen;
• je kunt heel goed gevoelsignalen doorgeven aan je paard in plaats van sterke hulpen met je handen;
• je leert veel zuiverder, eerlijker, zachter, fijner en subtieler te communiceren met je paard.

Wat dergelijke teugels jou als ruiter dus leren, is je paard minder pijn te doen (ookal was je je er nooit van bewust dat dit gebeurde), met zachte(re) handen te rijden en meer subtiele signalen te geven omdat het meer een kwestie is van vragen en uitnodigen.
Het is misschien eventjes wennen, dergelijke teugels, maar het voelt werkelijk ontzettend licht aan, alsof je niets in je handen hebt. Het weegt ook vrijwel niets, dus het paard voelt de teugels ook niet hangen waardoor hij ook geen druk ervaart tijdens het rijden.

Op deze pagina van het bitloos touwhoofdstel vind je naast anatomische en natuurkundige uitleg over de kruislingse werking en katrolwerking bij punt 3 "Manipulatie van drukcontact-oppervlak door dunnere teugels toe te passen" uitleg over de dikte van de teugels en waarom het van belang is dat de teugels altijd dunner moeten zijn dan het hoofdstel zelf. Ter illustratie een stukje tekst van deze website:
"Ik durf te wedden dat ik een partijtje touwtrekken kan winnen van de sterkste man van de wereld, zolang ik maar mag bepalen dat het touw waar hij aan moet trekken flink dunner is dan dat aan mijn kant, bijvoorbeeld 2 mm aan zijn kant en 40 mm aan mijn kant - want daarmee ben ik 20 maal in het voordeel en maakt mijn tegenstander geen schijn van kans. Dat maakt hem niet minder sterk (kracht) maar zorgt dat het touw van mijn tegenstander pijnlijk door zijn handen snijdt (druk) als we er aan gaan trekken (spanning; beweging)."