www.bitloospaardrijden.info

Bit en bitloos in de reglementen

Een samenvatting van wat in de reglementen staat over het harnachement/optoming ten aanzien van het bit in de disciplines dressuur, springen, eventing, endurance, western, reining, trec, voltige, mennen, aangespannen sport en ruiter- en koetsiersexamen.

Dressuur

Uit het Wedstrijdreglement Dressuur 2010:
Artikel 147 - Dressuurproeven bitloos rijden (pagina 45)
Het bitloos rijden van dressuurproeven is mogelijk t/m de klasse L2 dressuur voor zowel paarden- als ponycombinaties in aparte hiervoor uitgeschreven rubrieken. Vanaf de klasse M1 is het alléén mogelijk om buiten mededinging (HC) bitloos deel te nemen aan de reguliere rubrieken. Wedstrijdorganisaties kunnen rubrieken dressuurproeven bitloos rijden uitschrijven t/m de klasse L2. De rubrieken dienen vermeld te worden in het vraagprogramma van de wedstrijd. De proeven komen voor puntenregistratie in aanmerking zoals in de reguliere klassen B t/m L2. Voor rubrieken dressuurproeven bitloos rijden gelden dezelfde reglementaire bepalingen als voor de reguliere wedstrijdklassen met uitzondering van de volgende bepalingen:

1. De rubrieken dienen te worden beoordeeld door hiervoor bevoegde juryleden.
2. De verplicht te gebruiken protocollen dressuurproeven bitloos rijden, zijn te downloaden vanaf de website van de KNHS.
   (Noot webmaster: volg daarvoor eerst deze link, dan deze link en dan onder "De aangepaste protocollen zijn hieronder te downloaden." staan de downloads van de aangepaste protocollen/dressuurproeven.
   Verdere aanvulling op "Beoordeling tweede proef dressuurproeven bitloos rijden.doc" bij "Beoordeling tweede proef door hetzelfde jurylid in rubrieken dressuurproeven bitloos rijden": In tegenstelling tot wat in het Wedstrijdreglement Dressuur is opgenomen, mag in rubrieken dressuurproeven bitloos rijden de tweede proef door hetzelfde jurylid beoordeeld worden indien er minder dan 10 deelnemers zijn in de betreffende klasse. Deze wijziging wordt ook gepubliceerd op de website van de KNHS.)
3. Bij minder dan 4 deelnemers in een klasse kan deze klasse in handicap worden gereden met de naastgelegen klasse.
4. Bij minder dan 8 deelnemers in de rubrieken B t/m L2 kunnen alle 3 klassen in handicap worden verreden.
5. Inschaling vindt plaats volgens de inschalingstabel in de bijlage 1. Promotie en degradatie vinden plaats volgens de reglementaire bepalingen van de klassen B t/m L2. Winst- en verliespunten, behaald in de dressuurproeven bitloos rijden, worden bijgeschreven in de reguliere klassen B t/m L2. Combinaties met een klassering hogerdan de reguliere klasse L2 mogen in rubrieken dressuurproeven bitloos rijden uitkomen in de klasse L2.
6. Het is mogelijk met dezelfde combinatie uit te komen in afwisselend de dressuurproeven bitloos rijden en in de reguliere dressuurrubrieken.
7. Promotie vanuit de klasse L2 dressuur proeven bitloosrijden is niet verplicht bij het bereiken van het maximale aantal winstpunten. Er worden maximaal 40 winstpunten geregistreerd in deze klasse.
8. De volgende bitloze optomingen zijn toegestaan:

• de sidepull
• het kingekruiste bitloos hoofdstel
• het kaakgekruiste bitloos hoofdstel
• regulier toegestaan hoofdstel zonder bit waarbij de teugels direct aan de neusriem worden bevestigd.

9. Het hoofdstel moet van leer zijn waarbij de neusriem een minimale breedte van 2 cm heeft. Er mag zich geen metalen kern in de neusriem bevinden. Bij het gebruik van een kin- of kaakgekruist hoofdstel moet wanneer er gebruik gemaakt wordt van koorden, deze een minimale diameter van 6 mm hebben.
10. De omschrijving van de diverse onderdelen van de individuele dressuurproeven, eventueel met de daarbij behorende toelichting en de daarin opgenomen bepalingen in bijlage 6, zijn van toepassing met uitzondering van het volgende:

• onder aanleuning zoals beschreven in het scala van africhting wordt in de dressuurproeven bitloosrijden verstaan het lichte contact op de teugels met het paard en de hoofd/halshouding van het paard.

Conclusie dressuur

Bitloos dressuur is toegestaan in de klassen B t/m L2.

Springen

Uit het Disciplinereglement Springen - versie 2009-1:
Artikel 257 – Harnachement en hulpmiddelen
1. Harnachement
Het paard dient te zijn opgetoomd met een goed passend en in behoorlijke staat verkerend engels, of hierop lijkend zadel, hoofdstel en bit.
In 1.a.: De teugel(s) moeten aan het bit of direct aan het hoofdstel zijn bevestigd.

Uit Toegestane bitten op springwedstrijden- 7 april 2010:
De situatie per 1 april 2010 is als volgt:
In de springsport is een bit niet verplicht indien de teugel aan de neusriem wordt vastgemaakt.

Uit de Reglementswijzigingen Wedstrijdreglement Springen, wijziging op versie 2009, vastgesteld door de Ledenraad op 14 januari 2010 – ingangsdatum 1 maart 2010: Er mag geen gebruik gemaakt worden van een kinriempje behalve bij het Pelhambit.

Conclusie springen

Bitloos springen is toegestaan.

Eventing

Tijdens een samengestelde wedstrijd (SGW) rijden de combinaties een dressuurproef, een springparcours en een crosscountry (de "cross"). Het harnachement voor een SGW-wedstrijd is hetzelfde als voor een spring- en dressuurwedstrijd.
In het Wedstrijdreglement Endurance staat niets vermeld over de optoming.
In het Disciplinereglement Eventing - 1 maart 2007 wordt voor de optoming en harnachement telkens verwezen naar de FEI-reglementen vanaf de klasse Z die hiervoor gelden. De optoming voor de Z-dressuur eventing is gelijk gesteld aan hetgeen opgenomen is in de FEI reglementen. In de Z wordt immers de CIC* proef vereden. Concreet betekent dit het volgende: - rijden op trens (geen stang en trens).

Conclusie eventing

Bitloos eventing is deels toegestaan; de onderdelen springen en cross mogen bitloos, het onderdeel dressuur moet met bit.

Endurance

In het Disciplinereglement Endurance staat niets vermeld over de optoming.
Uit het Algemeen Wedstrijdreglement Endurance - 1 april 2008:
Gedragscode Welzijn van het paard, bijlage 3
1.c. Hoefbeslag en optoming
Hoefverzorging en hoefbeslag moeten van hoge kwaliteit zijn. De optoming moet een zodanige pasvorm hebben dat pijn of verwondingen worden voorkomen.

Conclusie endurance

Bitloos endurance is toegestaan.

Western

Via de website van de Western Ruiter Associatie Nederland (WRAN) kun je naar het Regelboek uitgave 2008.
De disciplines die onder western vallen, zijn: junioren, reining, western riding, trail, western pleasure, western horsemanship, showmanship at halter, versatile horse, combinatie-disciplines, barrel race, pole bending, freestyle reining, dissciplines met vee, working cow horse, cutting, team penning en spellen.
(In de western wordt met een 'bit', een bit met shanks (scharen) bedoeld, een snafflebit is een trens.)
Uitrusting
402. De volgende optoming is toegestaan:
- 4 en 5 jarige paarden in "Junioren” onderdelen: snafflebit of bosal; tweehandige teugelvoering
- 4 en 5 jarige paarden in andere onderdelen: snafflebit of bosal; tweehandige teugelvoering; òf: bit; éénhandige teugelvoering
- 6 jarige paarden en ouder: bit; éénhandige teugelvoering.
Bij "tweehandige teugelvoering" wordt aanbevolen beide teugels d.m.v. een zogenaamde "teugelbrug" door beide handen te voeren. Omdat de bewegingsvrijheid van de handen kleiner is en daarmee de moeilijkheidsgraad groter, zullen ruiters die dit advies opvolgen bij gelijke prestatie hoger gewaardeerd worden.
403. Als het reglement refereert aan een "bosal" wordt bedoeld een bosal van ruw of bewerkt leer of van gevlochten touw. Metaal, onverschillig met welke bekleding, is niet toegestaan. De bosal moet zo breed zijn, dat twee vingers tussen het paardenhoofd en bosal zich bewegen kunnen.
405. Wordt in dit reglement een "snafflebit" genoemd, dan wordt bedoeld een zacht, glad, metalen bit met gebroken mondstuk en O-ring, ovale ring of D-ring, waarbij de diameter van de ring niet groter dan 10 cm mag zijn en de omtrek van de ring vrij moet zijn van verbindingen voor bakstuk, teugel of kinriem/ketting die hefboomwerking kunnen veroorzaken. De verplichte kinriem moet niet te vast zitten (alleen leer of nylon). Teugels moeten boven de kinriem aangebracht zijn.
Wanneer in dit reglement een "bit" genoemd wordt, betekent dit een stang of trens met scharen! Bij een drie-delig mondstuk dient het middendeel een verbindingsring van maximaal 3 cm doorsnede, of een verbindingsstrip met een breedte van minimaal 1 cm tot maximaal 1,8 cm en lengte van maximaal 5 cm te zijn dat plat in mond van het paard ligt. De teugels aan een snaffle bit dienen z.g. Split Reins te zijn uit eender welk materiaal.
406. Toegestane bitten: snaffle w/Shanks, "grazer" of "curb" bitten voorzien van kinriem. Maten volgens tekening. Als alternatief voor de kinriem is bij een bit een kinketting toegestaan (hieronder wordt ook verstaan: een samenstel van maximaal twee kettingen waarvan beide kettingen even lang zijn, onlosmakelijk en zonder tussenruimte aan elkaar verbonden zijn over de hele lengte waarover zij op het paard inwerken, en vlak zijn). De kinketting moet tenminste 1,3 cm breed zijn en vlak tegen de onderkaak dan wel in de kingroeve van het paard liggen.

Afwijkende bepaling op uitrusting volgens paragraaf 400 e.v.
In de klasses L5 t/m L3 is het toegestaan om paarden met bosal te rijden. Dat houdt dus in dat je in de beginnersklasses gewoon bitloos kunt starten, ongeacht de leeftijd van het paard. Wel is de keuze van de bitloze optoming beperkt, namelijk de bosal. In het regelboek staat dit als volgt vermeld:
Klasse L5, 356: deelnemers dienen alle paarden te starten met snaffle-bit of bosal en te rijden met twee-handige teugelvoering.
Klasse L4, 366: deelnemers dienen alle paarden te starten met snaffle-bit of bosal en te rijden met twee-handige teugelvoering.
Klasse L3, 376: het is deelnemers toegestaan om paarden van alle leeftijden te starten met snaffle-bit of bosal en te rijden met twee-handige teugelvoering.

Conclusie western

Bitloos western is bij de WRAN toegestaan t/m de leeftijd van het paard van 5 jaar. Bitloos western rijden met een paard van 6 jaar of ouder is toegestaan in de L5 t/m L3.

Bovenstaand geldt alleen voor wedstrijden van de WRAN. De reining- en rassenorganisaties hebben weer andere en eigen regels. Bij de NCHA (National Cutting Horse Association) bijvoorbeeld mag je altijd bitloos starten. Gezien het grote aantal organisaties in de westernwereld voert het te ver om deze hier allemaal uiteen te zetten.

Reining

Op de website van de Dutch Reining Horse Association (DRHA) alsmede in de laatste wijzigingen in het Reining reglement is niets te vinden over het bit.

Conclusie reining

Aangezien reining onder western valt, nemen we aan dat bitloos reining is toegestaan t/m de leeftijd van het paard van 5 jaar.

TREC

Op de website van TREC.nl zijn de reglementen te vinden. In dit reglement vind je de regels voor de optoming en wel als volgt:
Artikel 10-1 Uitrusting
De optoming is vrij. Hackemore is toegestaan. Gebruik van hulpteugels is niet toegestaan, m.u.v. de Thieddemannteugel (enkel in Nederland). Dit omdat het een veiligere of betere situatie kan opleveren (bv in het verkeer, open vlaktes, ruggebruik, etc). Bij het gebruik van een martingaal, waardoor geleiden van het paard niet mogelijk is, is een extra voorziening gewenst om het paard toch veilig te kunnen geleiden.

Conclusie TREC

Bitloos TREC is toegestaan.

Voltige

In het Algemeen wedstrijdreglement Voltige - 1 april 2008 staat niets vermeld over de optoming.
Uit het Disciplinereglement Voltige - 1 maart 2007:
Artikel 711 - Uitrusting en optoming voltigepaard
1. De uitrusting van een voltigepaard bestaat uit:
a. Een hoofdstel met een africhtingsneusriem, engelse neusriem of een gecombineerde neusriem en een trens van voldoende breedte en dikte (minimaal 1 cm).
2. Bevestiging van de longe
De longe mag uitsluitend op één van de onderstaande wijze aan het hoofdstel worden bevestigd: Voor alle klassen met uitzondering van het basispaardrijden, klasse D en E: Alleen aan de binnenste trensring.
Voor het basispaardrijden, klasse D en E:
a. Aan de binnenste trensring;
b. Aan de neusriem;
c. Aan de binnenste trensring en de neusriem;
d. Door de binnenste trensring heen, over het hoofd geleid, aan de buitenste trensring;
e. Door de binnenste trensring heen, eventueel met een slag om de binnenste trensring, aan de buitenste trensring. In dit geval mogen er geen metalen delen van bevestigingsconstructie tegen de huid van het paard komen. Een riemconstructie met de gesp aan de buitenzijde wordt in dit geval aanbevolen.

Conclusie voltige

Bitloos voltige is niet toegestaan. De longe mag echter wel bevestigd worden aan de neusriem.

Mennen

Uit het Disciplinereglement mennen - 1 april 2007:
Artikel 408 – Tuigen
5. Het gebruik van een hoofdstel zonder bit (hackamore) is niet toegestaan, ook niet wanneer het gebruikt wordt in combinatie met een bit. De bitten behoeven niet gelijk (van uiterlijk) te zijn.
6. Het is verboden de tong op enigerlei wijze vast te binden.
Artikel 426 – Toezichthouder
3. De bittencontrole en controle van het harnachement vind plaats na afloop van de proef en moet met de grootst mogelijke omzichtigheid uitgevoerd worden. Desgewenst mag de toezichthouder de groom / begeleider verzoeken de mond van het paard te openen.
Artikel 549 Tuig
4. Het gebruik van een hoofdstel zonder bit (hackamore) is verboden.
5. Het is verboden de tong van een paard/pony vast te binden.

Conclusie mennen

Bitloos mennen is niet toegestaan.

In het disciplinereglement wordt geregeld gesproken over dat het paard "aan het bit" moet zijn. In artikel 413 staat: "Het paard mag zich nooit tegen de aanleuning verzetten. Het moet steeds vol vertrouwen een lichte aanleuning naar voren zoeken. Daarbij moet de mond gesloten zijn; het paard moet het bit afkauwen. Het knarsen met de tanden of het zo nu en dan uitsteken of omhoogtrekken van de tong wordt als een kleine fout beschouwd. Daarentegen wordt het over het bit gooien van de tong en het langdurig uitsteken van de tong als een grotere fout beschouwd."

Aangespannen sport

Uit het Algemeen wedstrijdreglement Aangespannen Sport - 1 april 2008, versie 2007-2:
2. De hulpmiddelen
2b. Bij paarden die vanaf 2005 nieuw in de sport zijn of worden uitgebracht, is het verboden de tong vast te zetten. Bij paarden die geboren zijn in of na het jaar 2002, is het verboden de tong vast te zetten. Voor paarden die voor het jaar 2002 geboren zijn en voor of in het jaar 2004 al in de aangespannen sport werden uitgebracht en waarvan de tong wordt vastgezet, kan hiervoor door de startkaarthouder dispensatie worden gevraagd bij de KNHS.

Conclusie aangespannen sport

Hoewel het noch in het wedsrijdreglement noch in het disciplinereglement staat beschreven, is bitloos aangespannen sport niet toegestaan.

Het is te pijnlijk voor woorden dat het vastzetten van de tong in het verleden gewoon werd toegestaan, dat het überhaupt werd gedaan, gangbaar en "normaal" was. En anno 2009 kun je nog steeds dispensatie van het verbod aanvragen en verkrijgen...!

Ruiter- en koetsiersexamen

Stelling van de Stichting Rijvaardigheidsbewijzen Recreatieruiter (SRR): "Het rijvaardigheidsbewijs draagt bij aan een veiliger beoefening van de paardensport en de versterking van de positie van de recreatieve paardensport in Nederland".
Eén van de "veiligheidsvoorschriften" binnen de SRR is het bit. Dit terwijl er inmiddels honderden mensen bitloos rijden met hun paard, ook in het verkeer, en blijkt dat bitloos voor hen jùist bijdraagt aan het "veiliger".

Het ruiterexamen

Zowel in Het Ruiterbewijs als in de Exameneisen Ruiterbewijs (praktijkexamen) als in het Aanmeldformulier Ruiterbewijs als op de website van de KNHS op de pagina over Het Ruiterbewijs staat niets beschreven over het harnachement en het bit.
We hebben de examenvoorschriften ten aanzien van het harnachement opgevraagd:
9.2 Examenvoorschriften Harnachement (Ruiterbewijs)
1. Het paard dient te zijn opgetoomd met een deugdelijk, goed passend en in behoorlijke staat van onderhoud verkerend rijzadel, hoofdstel en bit.
4. De bitten dienen een minimale dikte te hebben van 1,5 cm. De minimale dikte van de bitten voor pony's is 1 cm. Alle afgebeelde bitten zijn toegestaan. (Dit zijn: watertrens, dubbel gebroken trens, bustrens, D-trens, en twee soorten western bitten. Alle trenzen behalve de dubbel gebroken trens mogen met rubber of met leer omkleed zijn.) (Er is een apart ruiterbewijs voor western ruiters. Zij mogen tijdens het examen alleen op een snaffle bit - zonder scharen, eventueel voorzien van een kinriem - rijden.)
* Het gebruik van mondbeschermers - gladde rubberen bitringen - is toegestaan. De teugels mogen alleen zijn vastgemaakt aan het bit, dat glad dient te zijn zonder scherpe randen en van een zodanige dikte, dat het deel van het bit dat op de lagen van de paardenmond rust bij de trenzen een dikte heeft van tenminste 1,5 cm en bij pony's tenminste 1 cm.

Conclusie deelname ruiterexamen

Dat het bit minstens 1,5 cm dik moet zijn, is een kwalijke zaak. Uit onderzoek van Brokx Sport - in opdracht van Sprenger; zie ook Onderzoek Sprenger - is namelijk gebleken dat de gemiddelde ruimte (en dan spreken zij over gemiddelden, dus paarden van 1.80 meter, tot mini-shetlanders) in de paardenmond, op de plaats waar het bit komt te liggen, 14 mm is. Dit betekent dus dat een bit van minstens 1,5 cm dik véél te dik is voor de meeste paarden en pony's!
Medio 2007 was bitloos deelnemen aan het ruiterexamen nog steeds niet toegestaan en zelfs niet bespreekbaar. Sinds begin 2008 heeft de SRR een nieuw standpunt ingenomen, namelijk als er een medische oorzaak is waardoor het paard niet met bit gereden kan worden, kan er ontheffing met verklaring van de behandelend dierenarts gevraagd worden voor het rijden zonder bit.
Om ontheffing van de bitverplichting te verkrijgen, volstaat een verklaring van je dierenarts dat je paard een gevoelige mond, lagen en/of tong heeft. Je kunt je ontheffingsverzoek sturen naar de SRR, Postbus 3040, 3850 CA Ermelo, met vermelding waar en wanneer je het examen gaat doen en voorzien van de medische verklaring van je dierenarts.
Wat het wel of niet verzekerd zijn volgens het Ruiter- c.q. koetsiersbewijs wanneer je bitloos rijdt, geeft de SRR het volgende aan: "Je bent wel gewoon verzekerd als je bitloos rijdt, er zijn geen bepalingen aan optoming bij de verzekering. Alleen: als er echt grote schade is, zal de verzekeraar altijd kijken in hoeverre je zelf al dan niet schuldig bent aan het veroorzaken van de schade." Maar goed, dit geldt natuurlijk ook voor het rijden mèt bit.
Helaas is het nog niet zo dat men zondermeer bitloos kan deelnemen aan het ruiterexamen. Blijkbaar heeft dit meer tijd nodig bij instanties als de SRR/KNHS. Maar het begin - het verlenen van ontheffing - is er. En het zal niet lang meer duren dat bitloos rijden een algemeen geaccepteerd en erkende manier van rijden is, ook binnen de SRR.

Het koetsiersexamen

Zowel in Het Koetsiersbewijs als in de Exameneisen Koetsiersbewijs (praktijkexamen) als in het Aanmeldformulier Enkelspan Koetsiersbewijs als op de website van de KNHS op de pagina over Het Koetsiersbewijs staat niets beschreven over het harnachement en het bit.
We hebben de examenvoorschriften ten aanzien van het harnachement opgevraagd en ook in de Examenregels Koetsiersbewijs staat niets beschreven over het bit.

Conclusie deelname koetsiersexamen

Op basis van bovenstaand zouden we kunnen aannemen dat dit inhoudt dat zowel alle soorten bitten als geen bit is toegestaan. Toch zijn er weldegelijk eisen omtrent het bit en is bitloos niet toegestaan. Vreemd genoeg staat dit nergens beschreven.
Helaas is het bit bij het koetsierbewijs nog wel verplicht (omdat - volgens de SRR - de examinator meerijdt op de aanspanning), maar we hebben goede hoop dat ook hier een nieuw standpunt op ingenomen wordt.