www.bitloospaardrijden.info

Het kruislings systeem

Dit zijn bijvoorbeeld de Bitless Bridle, de Norton, de LibraRB en de Marylot crosslink.
Werkingsprincipe: druk verdeeld over het gehele hoofd. Als je rechts vraagt, krijgt het paard aan de linkerkant lichte druk op de wang en andersom. Bij het halthouden komt er gelijkmatige druk op het hele paardenhoofd.

Ligging neusriem

De neusriem moet zo geplaatst worden dat de neusriem net op of boven de inhammen - die naast het neusbot liggen - ligt. Zo ligt de neusriem op het harde bot van de neusbrug. Ook kun je de neusriem iets hoger doen. De sterkte van de signaalwerking neemt dan weliswaar af, maar dat kan bij dit paard net nodig zijn.
Wordt de neusriem te laag geplaatst, dan zal het de beweeglijkheid van de neusvleugels hinderen, wat kan leiden tot hoofdschudden of steigeren. Zie verder ook Juiste ligging neusriem.
De neusriem moet strakker zitten dan bij een hoofdstel met bit. Maak de kinriem zo stevig vast dat er één platte stevige mannenvinger, of twee platte smalle damesvingers, tussen kin en kinriem passen. Daardoor wordt voorkomen dat het hoofdstel door het teugelgebruik verschuift naar links of rechts. Een schuivend hoofdstel zorgt voor ruis, verliest aan inwerking en kunnen schuurplekjes veroorzaken. De bakstukken zullen altijd een beetje naar buiten bollen bij het aannemen van de teugels, maar wanneer de bakstukken echt een eindje van het hoofd komen te staan, zit de neusriem te los.
Het paard kan met de juist aangebrachte neusriem gewoon grazen en water drinken. Alleen bij het voeren van hooi moet de kinriem twee gaatjes losser worden gemaakt.

Het hoofdstel omdoen en passend maken

De enige gesp die nodig is om het hoofdstel af te doen, is de gesp van de kinriem (D).

Pas de lengte van de bakstukken aan tot de neusriem op de juiste plaats zit (A). Pas de lengte van de twee kaakkruisbanden aan met de gespen (B), zodat er ongeveer 8 cm of meer lengte overblijft tussen de ring op de neusriem en de ring waaraan de teugels worden vastgemaakt (C). Maak de kinriem zo vast (D) tot er één platte stevige vinger of twee platte smalle vingers tussen kunnen. Let erop dat de kaakkruisbanden niet onder de kinriem gevangen zitten. Maak de teugels vast aan de ronde ringen die aan het eind van de kaakkruisbanden zitten. Controleer of de frontriem goed op z'n plek zit en niet trekt in de onderkant van de oren.

Het juist aanbrengen van de kaakkruisbanden

Wanneer de kaakkruisbanden bij levering niet aan het hoofdstel zitten, moeten de volgende stappen gedaan worden.

1. Doe het hoofdstel aan op het paardenhoofd en maak de kinriem vast.
2. Zorg dat de ronde ringen op de neusriem naar achteren liggen en plat tegen de neusriem.
3. Pak een kaakkruisband bij de gesp en leid die van buiten naar binnen door de ronde ring op de neusriem, via de onderkaak naar de andere kant van het hoofd naar de stoot van het kopstuk en gesp hem daar vast.
4. Doe precies hetzelfde met de andere kaakkruisband vanaf de andere kant van het hoofd.
5. Maak de teugels (of leidsels) vast aan de ronde ringen aan het einde van de kaakkruisbanden. Zorg ervoor dat de teugels correct (glad) door de ringen lopen en dus niet ergens gedraaid zitten.

Werking Deze tekening laat de werking van de kruislingse riempjes of koorden van het hoofdstel zien wanneer we van beneden naar boven naar de onderkant van de kaak zouden kijken. Om het paard te sturen, is het aannemen van een teugel (de groene pijl) voldoende om een lichte druk te geven op de hele andere kant van het hoofd, vanaf de nek tot de onderkaak (rode pijlen) en over de neusbrug. Om een paard te laten halthouden, is het aannemen van beide teugels voldoende om de druk op het gehele hoofd uit te oefenen.

Er wordt weleens gedacht dat een paard moet wennen aan het kruislings syteem, omdat het "tegengesteld" zou werken vanwege de kruislingse riempjes of koorden kruislings langs de wangen en achter de kaken lopen. Hier wat uitleg dat het kruislings systeem in feite niet anders werkt dan het rijden met bit, en dat ieder paard vrij snel zo niet meteen begrijpt wat de bedoeling is.

Bij een bit krijg je als je de rechterteugel aanneemt, (ook) drukkracht links. Immers, het bit zit aan de rechterkant niet aan het hoofd vast, en als het bit aan de linkerkant geen ring zou hebben (en ook nog eens d.m.v. een sperriem op zijn plek gehouden zou worden), zou je het bit gewoon door de mond heen trekken. Dit is het duidelijkst wanneer je naast het hoofd van je paard gaat staan en de teugel rechts naar je toe haalt; kijk wat er gebeurt.

Ook bij een gewone ophouding vanaf de rug van je paard, die in een andere richting plaatsvindt dan staand naast je paard(meer naar achteren en omhoog), is de werking tussen beide optomingen precies hetzelfde. Wanneer je met bit vanaf de rug de rechterteugel aanneemt, krijg je naast drukkracht op de linkerkant ook wat achterwaartse druk op het bit aan de rechterkant. Ook die heb je gewoon bij het bitloze hoofdstel. Het riempje dat onder de kin door naar links kruist, zit immers aan de rechterkant ook nog vast aan de neusriem en geeft ook daar zijn druk door. Zou dit riempje helemaal los wapperen en alleen links vast zitten, dan had je dit niet en zou je met een ophouding rechts het hoofd naar links trekken.

Met een bit wil je paard ook naar rechts bij een ophouding alleen aan de rechterkant. Ga maar eens recht stilstaan en geef geen enkele andere hulp, behalve een ophouding rechts; je paard buigt dan echt niet naar links. De rechterkant wordt echter de buitenkant, doordat je je paard door middel van de zit en eventueel iets ondersteuning van de binnenteugel naar links buiging of stelling laat nemen. De (rechter) buitenteugel kan dan deze houding en de nageeflijkheid onderhouden, doordat de positie van de teugel en daarmee de richting van de druk nu niet meer (vanaf het paardenhoofd gezien) puur van rechts komt maar meer van achteren, in de richting van de ruiter. Dit werkt met het kruislings systeem precies hetzelfde, waar alleen de druk op een andere plek uitkomt.

Doordat je met de buitenteugel werkt tegen de schouder (de buitenteugel breng je naar de schouder, hierdoor sluit je buiten op, en maak je binnen vrij) kun je een buitenteugeloefening uitvoeren. Bij het kruislings systeem werkt dat precies hetzelfde. Achterwaartse druk werkt dan niet in op de mondhoek (zoals bij een bit), maar op de bovenkant van de neus. Dat puur zijwaartse trekkracht (recht van het paardenhoofd af) zich uit in drukkracht tegen de andere kant, dat is in beide gevallen hetzelfde. Maar ook een achterwaartse hulp resulteert gewoon in achterwaartse druk. Het zou dus (los van de aangeleerde voorkeuren van je paard) hetzelfde effect moeten hebben.

Met een kruislings hoofdstel kun je dus precies hetzelfde rijden als met bit, afgezien van het feit of je paard fijner reageert op signalen die voornamelijk in de mond of op de neus plaatsvinden. Dat verschilt per paard (en ruiter) natuurlijk.

Kruislings hoofdstel als halster

Als geleide-halster: neem de teugels van het hoofdstel af en doe een halstertouw aan de beide ringen van de kaakkruisbanden. Zet je paard nooit vast aan de kaakkruisbanden.
Als je het paard wilt vastzetten, maak dan het halstertouw vast aan één van de ronde ringen op de neusriem zelf. Bind de losse ringen van de kaakkruisbanden even op aan de kinriem.
Als longeerhalster: verwijder de teugels en vervang deze door de longeerlijn(en). Zorg er ook hier voor dat de longeerlijn(en) correct (glad) door de ringen lopen en dus niet ergens gedraaid zitten.

Besteladressen

www.bitloosrijden.nl, www.equihof.be, www.bitlessbridle.eu, www.boomloosrijden.nl, www.singlefooter.nl, www.goedhard.nl, www.paardenservice.nl, www.nickyskeet.nl, www.natuurlijk-ruiterschap.nl, www.hue-hott.de, www.gebisslos-reiten.de, http://shop.aufgesattelt.de, www.nurturalhorse.com, www.pmcshop.tk, www.equinewhispers.co.uk, www.nobitbridles.com, www.horseandharmony.co.uk en www.hought.com.

De Bitless Bridle is ook verkrijgbaar als menhoofdstel. Hier zijn erg goede ervaringen mee bekend.